Τι είναι ο Πολιτικός Μηχανικός;
Πρώτα απ’ όλα είναι Μηχανικός, δηλαδή ένας επιστήμονας και επαγγελματίας που χρησιμοποιεί τις γνώσεις του στις φυσικές επιστήμες, τα μαθηματικά και την τεχνολογία για να σχεδιάζει και να υλοποιεί λύσεις σε πρακτικά προβλήματα.
Ανάλογα με την ειδικότητά του, ο κάθε Μηχανικός στοχεύει να επιλύσει διαφορετικού είδους πρακτικά προβλήματα. Συγκεκριμένα, ο Πολιτικός Μηχανικός είναι αυτός που σχεδιάζει, κατασκευάζει, συντηρεί και διαχειρίζεται τεχνικά έργα και υποδομές, με βασικό γνώμονα την αειφορία, δηλαδή την ισορροπία μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής ευημερίας και περιβαλλοντικής προστασίας.
Πρόκειται για έναν από τους πιο κλασικούς τεχνολογικούς κλάδους, με ιστορία που ξεκινά από την αρχαιότητα και συνεχίζεται έως σήμερα. Ο όρος Πολιτικός Μηχανικός είναι σχετικά πρόσφατος, καθώς εισήχθη τον 18ο αιώνα, κατά την περίοδο της Βιομηχανικής Επανάστασης, για να διαχωρίσει τους Μηχανικούς που ασχολούνταν με έργα που ωφελούν τους πολίτες, και όχι με έργα για στρατιωτικούς σκοπούς (π.χ., οχυρώσεις).
Με τι είδους τεχνικά έργα ασχολείται ο Πολιτικός Μηχανικός;
Ο Πολιτικός Μηχανικός ασχολείται με όλο το φάσμα των τεχνικών έργων και υποδομών, όπως:
- Κτιριακά έργα, τα όποια πέρα από κατοικίες περιλαμβάνουν σχολεία, νοσοκομεία μέχρι μεγάλα εμπορικά κέντρα και ουρανοξύστες.
- Υποδομές μεταφορών, δηλαδή δρόμους, γέφυρες, σήραγγες, σιδηροδρομικές γραμμές, αεροδρόμια και λιμάνια που διευκολύνουν τη μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών.
- Υδραυλικά έργα, όπως φράγματα, υδραγωγεία, αποχετεύσεις και έργα για τη διαχείριση των υδατικών πόρων, ώστε να εξασφαλίζεται η πρόσβαση σε καθαρό νερό και η προστασία από πλημμύρες.
- Έργα ενέργειας, δηλαδή σταθμούς παραγωγής ενέργειας, αγωγούς μεταφοράς και δεξαμενές αποθήκευσης ορυκτών πόρων, ανεμογεννήτριες και γενικότερα υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
- Υποδομές περιβαλλοντικής προστασίας, όπως χώροι υγειονομικής ταφής απορριμμάτων και σταθμοί επεξεργασίας λυμάτων (π.χ. βιολογικοί καθαρισμοί).
Πέρα από συγκεκριμένα έργα, ο Πολιτικός Μηχανικός μελετά και υλοποιεί ολοκληρωμένα συστήματα έργων, όπως συστήματα που αφορούν στις μεταφορές ανθρώπων και αγαθών (συγκοινωνιακές μελέτες, οδική ασφάλεια) ή συστήματα που αφορούν στην προστασία ζωών και περιουσιών πριν αλλά και μετά από φυσικές καταστροφές (π.χ., κατολισθήσεις, καταιγίδες, σεισμοί, πυρκαγιές, χιονοθύελλες, ανεμοστρόβιλοι, ηφαιστειακές εκρήξεις, tsunamis).
Συνεπώς, το αντικείμενο του Πολιτικού Μηχανικού είναι πολύ ευρύ και διεπιστημονικό, και ειδικά στα μεγάλης κλίμακας έργα είναι αυτός που συνήθως έχει τη γενική εποπτεία, καθώς συντονίζει όλες τις εμπλεκόμενες ομάδες επαγγελματιών.
Ταυτόχρονα όμως, το αντικείμενό του είναι διακριτό σε σχέση με τα αντικείμενα άλλων ειδικοτήτων Μηχανικών, ακόμη και μέσα στο ίδιο τεχνικό έργο. Για παράδειγμα, στα κτιριακά έργα ο Αρχιτέκτονας Μηχανικός σχεδιάζει κυρίως τη λειτουργικότητα και την αισθητική των κτιρίων, ο Μηχανολόγος Μηχανικός σχεδιάζει τις εγκαταστάσεις ύδρευσης, θέρμανσης, αποχέτευσης καθώς και τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ενώ ο Πολιτικός Μηχανικός επικεντρώνεται στη δομική σταθερότητα και την αντοχή σε περιβαλλοντικές δράσεις και φυσικές καταστροφές.
Πώς είναι μια μέρα εργασίας ενός Πολιτικού Μηχανικού;
Συνήθως, ένας Πολιτικός Μηχανικός εργάζεται είτε στο σχεδιασμό ή στην κατασκευή τεχνικών έργων.
Αν εργάζεται στο σχεδιασμό, τότε μελετά τις μεθόδους υλοποίησης, επιλέγει τα υλικά κατασκευής, υπολογίζει τις απαιτούμενες ποσότητες και τα κόστη και παράγει σχέδια για την υλοποίηση του έργου. Πρόκειται για δουλειά γραφείου (κυρίως), με προχωρημένη χρήση Η/Υ, συνήθως με σταθερό ωράριο, και απαιτούνται επικοινωνιακές δεξιότητες, καθώς υπάρχει ανάγκη συνεργασίας με επαγγελματίες πολλών διαφορετικών ειδικοτήτων.
Αν εργάζεται στην κατασκευή, τότε η εργασία του είναι η οργάνωση και η επίβλεψη της κατασκευής του έργου, ώστε να εφαρμοστεί σωστά η μελέτη και να παραδοθεί με πληρότητα το έργο στον ιδιοκτήτη. Δηλαδή αναλαμβάνει τον χρονικό προγραμματισμό εργασιών και την προμήθεια υλικών και επιβλέπει συνεργεία διαφορετικών ειδικοτήτων. Πρόκειται για δουλειά υπαίθρου (κυρίως), πολλές φορές σε βάρδιες (π.χ., και Σαββατοκύριακα ή αργίες). Απαιτούνται ηγετικές ικανότητες και ικανότητες διοίκησης προσωπικού για να έχει υπό έλεγχο τις δραστηριότητες και το εργατικό δυναμικό του εργοταξίου. Επίσης, χρήσιμες αποδεικνύονται και οι επιχειρηματικές ικανότητες.
Ποιες είναι οι επαγγελματικές προοπτικές ενός Πολιτικού Μηχανικού;
Μετά την αποφοίτηση από ένα Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών (με πενταετή διάρκεια σπουδών) και την εγγραφή στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ο Πολιτικός Μηχανικός έχει αναγνωρισμένα και πολύ ευρεία επαγγελματικά δικαιώματα για εργασία στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πιθανές θέσεις εργασίας όταν απασχολείται στο σχεδιασμό έργων και υποδομών είναι σε τεχνικές (μελετητικές) εταιρίες του ιδιωτικού τομέα, σε τεχνικές υπηρεσίες Δήμων, Περιφερειών ή του Δημοσίου και σε τεχνικά τμήματα εταιριών οποιουδήποτε αντικειμένου. Αντίστοιχα, όταν απασχολείται στην κατασκευή, η συνήθης εργασία είναι σε τεχνικές (κατασκευαστικές) εταιρίες του ιδιωτικού τομέα. Σε ό,τι αφορά σε έργα υποδομής (του Δημοσίου), ο Πολιτικός Μηχανικός εξειδικεύεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες (σχεδιασμού ή κατασκευής) έργων. Έτσι, με βάση το Νόμο, όσο αυξάνει η εμπειρία του, μπορεί να ασχολείται με τεχνικά έργα μεγαλύτερης κλίμακας, αυξανόμενης σημασίας και προϋπολογισμού.
Μια επιπλέον δυνατότητα είναι να εργαστεί ως ελεύθερος επαγγελματίας, και όχι ως υπάλληλος τεχνικών (τμημάτων) εταιριών. Έτσι, μπορεί να αναλαμβάνει τεχνικά έργα από το επίπεδο του σχεδιασμού έως το επίπεδο της κατασκευής, αλλά τα έργα αυτά είναι πρακτικώς μικρής κλίμακας (π.χ., κτιριακά έργα, υποδομές μικρού σχετικά προϋπολογισμού).
Αν ο Πολιτικός Μηχανικός ενδιαφέρεται να εμβαθύνει σε κάποιο από τα πάμπολλα τεχνικά αντικείμενα του κλάδου, οι σπουδές του μπορούν να συνεχίσουν σε Μεταπτυχιακό ή Διδακτορικό επίπεδο. Άλλωστε, η επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη που αφορά προηγμένα δομικά υλικά και καινοτόμες μεθόδους σχεδιασμού, κατασκευής και βιώσιμης διαχείρισης υποδομών και φυσικών πόρων βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογικής πρωτοπορίας.
Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι ο Πολιτικός Μηχανικός είναι περιζήτητος και σε θέσεις εργασίας με πολύ διαφορετικό αντικείμενο, όχι απαραίτητα τεχνικό (π.χ., οικονομικά, διοίκηση επιχειρήσεων). Ο λόγος είναι ότι ο κάθε Μηχανικός, και ειδικά ο Πολιτικός Μηχανικός με το εύρος των σπουδών του, αποκτά όχι μόνο γνώσεις, αλλά και έναν τρόπο σκέψης με τα εξής τέσσερα (4) σημαντικά (δυσεύρετα αλλού) χαρακτηριστικά:
- Αναλυτική σκέψη: Αντιμετώπιση πολύπλοκων προβλημάτων, με κατάτμησή τους σε υπο-προβλήματα και σύνθεση των επιμέρους λύσεων.
- Συστημική προσέγγιση: Κατανόηση της αλληλεπίδρασης στοιχείων και παραμέτρων κάθε προβλήματος.
- Πρακτικότητα: Εστίαση σε εφαρμόσιμες και βέλτιστες λύσεις.
- Διαχείριση ρίσκου: Πρόληψη και πλάνο αντιμετώπισης κινδύνων μέσα σε κάθε πρόβλημα.
Γιατί να γίνεις Πολιτικός Μηχανικός;
Η επιλογή να γίνεις Πολιτικός Μηχανικός είναι ιδανική, αν θέλεις να συνδυάσεις δημιουργικότητα και επιστήμη, σχεδιάζοντας και κατασκευάζοντας έργα και υποδομές με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ως Πολιτικός Μηχανικός απολαμβάνεις ποικιλία εμπειριών και συνεργασιών, επαγγελματική σταθερότητα και κύρος, και πάνω από όλα τη δυνατότητα να αφήσεις ένα διαχρονικό, θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία και στο περιβάλλον.